ÇOCUKLARDA CİNSEL EĞİTİM
Aileler kendi çocuklarına kendi
istemedikleri hiçbir şeyi öğretmeme , inançları doğrultusunda davranma hak ve
özgürlüklerine sahiptirler. Cinsel eğitim verilirken farklı kültürlerden alınmış
bilgiler değil, kendi aile ve kültürel yapımıza uygun bilgiler seçilmelidir.
Çocuk ; doğum, cinsiyet farkı,
kadın ve erkek işlevleri gibi konular hakkında anne babasından bilgi almazsa
başka kaynaklara yönelecek ve uygunsuz tutumlar için bir başlangıç
gerçekleşebilecektir.
Ne söyleyeceğimiz, nasıl
söyleyeceğimiz ve neleri söylemeyeceğimiz belirlenmelidir. Çocuğumuza verdiğimiz
mesajlar aynı zamanda değer ve tavırlarımızı yansıtır. Ör. Bir duruma karşı
sözel cevap vermesek bile yüz ifademiz güçlü mesajlar oluşturabilir. Bunun
yanında sosyal olarak şarkılarla, TV programları ve reklamlarla bir çok mesajlar
çevremizden verilmektedir.
Anne babalar vermek istedikleri
mesajın ne olacağı üzerinde karar verdikten sonra, bu mesajları çocuğun
sorularına cevap olarak nasıl ifade edeceklerini öğrenmelidir.
Ebeveynler sıklıkla cinsellikle
ilgili sorulara duygusal olarak cevap verirler. Otomatik duygusal cevapları
sıklıkla küçüklüklerinde ve gençliklerinde ebeveynleri tarafından kendilerine
verilen aynı negatif mesajları içerir. Mesajın altında yatan düşünceyi
keşfetmek, size, daha kolay cevap vermenizi sağlayacaktır.
Anne babaların yaşadıkları bir
örnek:
Sizler anne babalarınıza
sorduğunuzda ne dediler?
Çocuk:Anne ben nereden geldim?
Anne :Nehirden tuttuk.
Çocuk :Ben ıslak mıydım?
Daha çok 4-5 yaş arası çocuklarda
somut düşünce hakim olduğundan böyle sorular olabilir.
Cinsel eğitime ne zaman başlanır?
Cinsel
eğitimi kim vermelidir?
Cinsellikle
ilgili bir sorun yaşandığında nasıl bir yöntem izlenmelidir?
Çocuğun niçin böyle davrandığını
düşünmek (Çocuğun bakış açısından)
Bu davranışa karşı vermek
istediğimiz mesajların neler olacağına karar vermek
Bu mesajın en güzel ifade tarzını
belirlemek
Sorulara yönelik basamaklar
şunlardır:
Çocuğun gerçekten neyi sormak istediğini
anlamak.
Verilecek bilginin ne olduğuna karar vermek.
En uygun sözel ifadenin seçilmesi
Ben Nereden Geldim?
Durum:
4 yaşındaki bir çocuk “nereden
geldim?” sorusunu şu tarzlarda sorabilir;
Ben hastanede mi
doğdum?
Nerede doğdum?
Ben evlatlık mıyım?
Vücudundan nasıl
çıktım?
Bebek nasıl
yapılır?
İLK ADIM
Gerçekte neyi sorduğunu araştırın
Sizin tepkileriniz şöyle olabilir;
Nereden geldiğini düşünüyorsun?
Hangi şehir veya yeri mi kastediyorsun?
Nasıl doğduğunun öyküsünü mü anlatmamı
istiyorsun?
İKİNCİ ADIM
Soruları daha direkt olarak
cevaplamaya başlayın.
Cevaplamadan önce hakkında düşünün;
Anlatıp anlatmak istemedikleriniz
olabilir
Doğum ve üreme hakkında kendi değer
yargılarınızı ve tavırlarınız
Vermek istediğiniz ne kadar gerçekçi
bilgi?
Çocuğunuzun anlayabileceği gerçek
bilginin ne kadarı bu yaşta anlaşılabilir?
HATIRLAYIN
Bu yaşlarda çocuklar her zaman var olduklarına
inanırlar, çocukların önceleri var olmadıklarını anlamaları güçtür.Size “burada
yaşamaya gelmeden önce neredeydim?”
Soru gerçek doğum süresi hakkındaysa, şöyle
söylemek daha doğrudur:”bu soruya şuan nasıl cevap vereceğimi bilmiyorum,müsaade
et şimdi düşüneyim daha sonra cevaplandıracağım” mutlaka daha sonra
cevaplandırın.
Örnek: Düğün resimlerinize
bakıyorsunuz.
Çocuk: Anne ben düğünde neden
yoktum? Beni neden götürmediniz? Ben neredeydim.
Anne: Sen o zaman bir tohumdun.
Uygun olmayan bir cevap: Sen o
zaman içimdeydin.
Çocuk: Peki ama sen beni nasıl
yuttun?
HATIRLAYIN
Nasıl cevaplayacağınız
konusunda emin değilseniz, bu konuyla ilgili elverişli kitapları kullanmak
isteyebilirsiniz. Çocuğunuzla paylaşmadan önce mutlaka okuyunuz.
Çocuğun
merakı bilgi üretmede kullanılabilir. Fakat konferans vermekten kaçının.
Konuşmada basit ve direkt cevaplar oldukça etkili olacaktır.
Eğitim Öncesi Yararlanabileceğimiz
kaynaklar:
Sistem Yayıncılık
Tubitak
Milli Eğitim Bakanlığı ( Ergenlik
Döneminde Değişim)
ÜÇÜNCÜ ADIM
Cevabınıza karar verin
Olası Cevaplar:
Çocuk:
Ben nereden geldim?
Ebeveyn:
Sen nereden geldiğini düşünüyorsun?
Çocuk:
Bilmiyorum. Arkadaşım Ayşe bebeklerin nasıl yapıldığını biliyor, fakat bana
anlatmıyor.
Ebeveyn:
Pekala. Bebekler annenin vücudunun içinde özel bir yerde büyürler.
Çocuk:
Bebek orada nasıl oldu?
Ebeveyn:
Anne ve baba onu, annenin vücudundaki küçük yumurta ve babanın vücudundan bir
sperm ile yaptılar.
Bunun gibi bir konuşma olasılıkla
çocuğun merakını yatıştıracaktır. Çocuk büyüdükçe sorular devam edebilir ve
cevapları daha ayrıntılı vermek gerekebilir.
NİÇİN BİR PENİSE SAHİP DEĞİLİM?
Durum:
Kızınız sorar”Niçin benim penisim
yok? Şöyle sorular da olabilir:
Erkeklerle kızlar
arasında ne fark vardır?
Bende bir hata mı
var, bir yerim bozuk mu?
Ben bir penise sahiptim de yoksa bir şey
mi oldu?
Birinci Adım:
Gerçekte neyi sorduğunu araştırın.
Sizin tepkileriniz şöyle olabilir:
`Ne düşünüyor?
`Neye sahip olduğunu biliyor musun?
Ör:Kızınız sünnet olan arkadaşını
gördü. Size dönüp benim pipime ne oldu? Neden kestiniz gibi endişeli sorular
sorabilir.
Ör:Oğlanlar neden ayakta işiyorlar
bende ayakta işemek istiyorum.
Böyle bir durumda diğer arkadaşları
gösterilerek yalnız olmadığı, kızların hep bu şekilde çiş yaptığı fikri
kafasında normalleştirilebilir.
İkinci adım:
Soruları daha direkt olarak
cevaplamaya başlayın.
Cevaplamadan önce düşünün.
Cinsellik hakkında kendi değer ve
tavırlarınızı
Vermek
istediğiniz ne kadar gerçekçi bilgi
Çocuğunuzun
anlayabileceği gerçek bilginin ne kadarı bu yaşta anlaşılabilir.
HATIRLAYIN
Erkek ve kız
çocukları vücutları hakkında soru sorarlar.
Erkek ve kız
çocuklarına her iki cinsiyetin anatomisinin öğretilmesi önemlidir niçin
vücutlarının farklı olduğu açıklanmalıdır.
Nasıl
cevaplayacağınız konusunda emin değilseniz bu konuyla ilgili elverişli kitapları
kullanmak isteyebilirsiniz.Çocuğunuzla paylaşmadan önce mutlaka okuyunuz.
Çocuğun
merakı bilgi üretmede kullanılabilir. Fakat konferans vermekten kaçının.
Konuşmada basit ve direkt cevaplar oldukça etkili olacaktır.
ÜÇÜNCÜ ADIM
Cevabınıza karar verin
Olası cevaplar
Çocuk: “Niçin bir penise sahip
değilim?”
Ebeveyn:” Bu konuda herhangi bir
fikrin var mı?”
Çocuk:”Acaba henüz benim ki
gelişmedi mi?”
Ebeveyn: “Hayır kızlar penise
sahip* değildir, çünkü vücutları erkek çocuklardan farklıdır. Sende çok özel bir
yer vardır. Sen....sahipsin.
Çocuk: “ Ben hiç penise sahip
olmayacak mıyım?”
Ebeveyn:”Hayır sen her zaman
....sahip olacaksın. Niçin bir penise sahip olmak istiyorsun?”
Çocuk: “Çünkü ayakta işemek
istiyorum.”
Ebeveyn:” Kızların dışarıya açılan
özel bir kapısı vardır. Biliyorum ayakta işemek komik gelecek, ama kızlar o özel
kapıları ile farklı işerler.
Böyle bir konuşma büyük olasılıkla
çocuğun merakını yatıştıracaktır. Çocuk büyüdükçe sorular devam edebilir,
cevapları daha ayrıntılı vermek gerekebilir.
MASTURBASYON
5 yaşındaki kızınızın televizyon
seyrederken veya uyumadan önce cinsel organını ovduğu dikkatinizi çekti(veya 5
yaşındaki oğlunuz penisini çekiştiriyor)
Birinci Adım: Kendi kendinize sorun
“Niçin böyle yapıyor?”
Zevk aldığından dolayı yapıyor olabilir
Kendini rahatlattığı veya gevşettiği
için yapıyor olabilir.
Kaygısını veya gerginliğini azalttığı
için yapıyor olabilir.
Hoş fantezilerine cevap olarak yapıyor
olabilir.
Mesaj Örnekleri:
Vajina veya
penise dokunmak yanlıştır.
Masturbasyon sana
zarar verir.
Masturbasyon
kirlidir, pistir.
Masturbasyonu
ancak gizli yerlerde yapabilirsin.
Masturbasyon
normal gelişimin bir parçasıdır.
HATIRLAYIN
Kendini uyarma
gelişimin bir parçasıdır.
Hem erkek hem de
kızlar erken yaşlardan itibaren kendilerini uyarmak için dokunurlar.
İkinci adım: Şimdi kendinize sorun
“Hangi tepki istediğim mesajı
verecek?” İletmek istediğiniz mesaja yönelik tepkiye karar verin ve çocuğunuza
öğretmek istediğiniz şeyi öğrenin.
Olası Tepkiler:
Tepki:” Derhal ellerini oradan çek
ve bir daha asla dokunma.”
Mesaj: Vajina veya penise dokunmak
yanlıştır.
Tepki: “Kes şunu! Sonra
delireceksin.”
Mesaj: Mastürbasyon sana zarar
verir.
İkinci adım: Şimdi kendinize sorun
Tepki: “Kes şunu ve derhal git
ellerini yıka.”
Mesaj: Mastürbasyon kirlidir.
Tepki: Çocuğun ilgisini başka
aktivitelere çekme.
Mesaj: Çocuk bu davranışı bırakır,
çocuk hiçbir şey öğrenemez.
Tepki: “Biliyorum hoşuna gidiyor
fakat bunu başka insanların önünde yapmamalısın.”
Mesaj: Mastürbasyon normal bir
şeydir fakat özel bir yerde yapmalısın.
İkinci adım: Şimdi kendinize sorun
Tepki: Görmezlikten gelme
Mesaj: Çocuklar hiçbir şey
öğrenemez. Bu tarzda oynamaya devam edebilirde etmeyebilirde.Şayet özel tepki
göstermezsem tavrım tek başına mesaj olarak yeter.
CİNSEL OYUN
5 yaşındaki oğlunuzun odasına
giriyorsunuz, oğlunuz ve arkadaşı Veli’yi pantolonları inik , birbirlerinin
penislerine baktıkları ve dokunduklarını görüyorsunuz.
Birinci Adım: Kendi kendinize sorun
“Niçin böyle yapıyorlar?”
Birbirlerinin
nasıl göründüklerini merak etmiş olabilirler.
Farklılıkların
olup olmadığını görerek, karşılaştırıyor olabiliyorlar
Hoş geldiği için
birbirlerine dokunuyor olabilirler.
Mesaj Örnekleri
Başka birinin
penisine dokunmak yanlıştır
Vücutlar
mahremdir
Elbiseleri
çıkarmak kötüdür
Merak normal bir
şeydir
Hatırlayın:
Merak dokunmayı
daha da ileri götürebilir
Vücutlar hakkında
merak normaldir. Çocuklar her iki cinsiyet hakkında meraklıdır
İkinci Adım
Şimdi kendinize sorun:
“Hangi tepki istediğim mesajı
verecek?”
İletmek istediğiniz mesaja yönelik
tepkiye karar verin ve çocuğunuza öğretmek istediğiniz şeyi öğrenin
Olası Tepkiler:
Tepki: Derhal elbiselerini giy,
seni tekrar bu tarzda görmek istemiyorum.
Mesaj: Çocuklar kötüdür, fakat anne
babanın göremeyeceği davranışları gizli yerlerde tekrarlayabilir.
Tepki: Veli! Elbiselerini giy ve
derhal evine git.
Mesaj: Veli kötüdür ve bu onun
hatasıdır.
Tepki: Tamam birbirinizi merak
etmişsiniz, elbiselerinizi giyin, ben size insan vücudu ile ilgili bazı resimler
göstereceğim
Mesaj: Merak normal bir şeydir.
Anne baba bu soruları cevaplayacağı konusunda teminat veriyorlar.
Tepki: Birbirinizin vücuduna
dokunmanızı istemiyorum.Vücutlar mahremdir ve oyun oynadığınızda sizden,
elbiselerinizi açmamanızı istiyorum.
Mesaj: Çıplaklık ve dokunma
mahremdir ve ebeveyn oyunların sınırlarını çocuklara bildiriyor.
Tepki: Görmezlikten gelme
Mesaj: Çocuklar hiçbir şey
öğrenemez. Bu tarzda oynamaya edebilirde etmeyebilirde. Şayet sözel tepki
göstermezsem tavrım tek başına mesaj olarak yeter.
DOKTORCULUK OYNAMA
Çocuğunuzun yatak odasına
giriyorsunuz ve onu arkadaşı Ayşe’nin muayene ettiğini görüyorsunuz. Oğlunuz
elbiselerini çıkarmış, Ayşe oyuncak steteskopla onun kalbini dinliyor.
Birinci Adım: Kendi kendinize
sorun.
“Niçin böyle yapıyorlar?”
Birbirlerinin vücutlarını merak etmiş
olabilirler
Doktorun muayenehanesinde olanları
tekrar ediyorlar
TV’da gördüklerini tekrar ediyorlar
Mesaj Örnekleri
Başka birinin
vücuduna dokunmak yanlıştır
Vücutlar
mahremdir
Yalnızca
doktorlar bunu yapmalıdır.
Elbiseleri
çıkararak oynamak yanlıştır.
Hatırlayın
Vücut konusunda merak
normaldir.Çocuklar birbirlerinin cinsiyetleri konusunda meraklıdır.
İkinci Adım: Şimdi kendi kendinize
sorun.
“Hangi tepkiyi veya cevabı
oluşturursam, istediğim mesajı vermiş olurum?”
Olası Tepkiler
Tepki: Derhal elbiselerini giy,
seni tekrar bu tarzda görmek istemiyorum.
Mesaj. Çocuklar kötüdür, fakat
çocuklar anne babanın göremeyeceği davranışları gizli yerlerde tekrarlayabilir.
Tepki: Ayşe’ Derhal elbiselerini
giy ve evine git.
Mesaj: Ayşe kötüdür ve bu onun
hatasıdır.
Tepki: Tamam birbirinizi merak
etmişsiniz, elbiselerinizi giyin, ben size insan vücudu ile ilgili bazı resimler
göstereceğim.
Mesaj: Merak normal bir şeydir.
Anne baba bu soruları cevaplayacağı konusunda teminat veriyor.
Tepki: Birbirinizin vücuduna
dokunmanızı istemiyorum.Vücutlar mahremdir ve oyun oynadığınızda sizden,
elbiselerinizi açmamanızı istiyorum.
Mesaj: Çıplaklık ve dokunma
mahremdir ve ebeveyn oyunların sınırlarını çocuklara bildiriyor.
Tepki: Görmezlikten gelme
Mesaj: Çocuklar hiç bir şey
öğrenemez. Bu tarzda oynamaya edebilirde etmeyebilirde. Şayet sözel tepki
göstermezsem tavrım tek başına mesaj olarak yeter.
Benzer
durumları kızınız ile komşunun oğlu ile olabilir. Her ikisi de 4 yaşında
elbisesiz cinsel ilişkiye benzer hareketler yapıyor olabilir. Yukarıda ki
mesajların hepsi izlenebilir.
