EBELİK EĞİTİMİNİN TARİHİ GELİŞİMİ

        Hekimlik kadar eski bir sanat olan ebelik,eskiden ülkemizde anadan kıza geçen,görgü ve deneyime dayanan bir meslekti.Ondokuzuncu yüz yılda ,İstanbul ve İzmir gibi büyük kentlerde isim yapmış ebelerin yanında usta-çırak yöntemi ile yetişen, “küçük ebe” adı verilen genç hanımlar ebelik görevini yürütmüşlerdir.

        Ülkemizde ilk ebelik kursu,İstanbul’da ebelik yapan hanımlara doğum bilgisi vermek üzere 1846 yılında örgütlenmiştir.O zamanki adı Mektebi Tıbbiye olan Tıp Okulunda yer alan 2 yıl süreli bir kursta günde 1 saat olmak üzere haftada 2 gün ders verilmiştir.Kursun sonunda başarılı olanlara yemin ettirilmiştir.Sertifikaların ilk verilişi 1848 yılına rastlamaktadır.

        1880 de ebelere ders vermeye başlayan Dr. Besim Ömer Paşa, daha önce üzerinde durulmayan kursa kayıt ve kabul koşullarını ele almış ve Türkçe anlaşıp konuşmayı ve 30 yaşını aşmamış olmayı koşul olarak öngörmüştür.Ayrıca ebeliğin,  uygulamalı bir meslek olduğu  ve hasta bakımı ile ilgili  işlevi de içerdiği inancı  ile geliştirilen ders programlarında gerekli düzenlemeler yapılmıştır.

        Okul, Cumhuriyet’in kurulmasından sonra, 1924 yılında tam olarak Tıp fakültesine  bağlanmış, yine Besim Ömer Paşa yönetiminde, daha verimli bir çalışmaya girmiş, ayrıca eğitim süresi  üç yıl olan bu okula ilkokul  yerine ortaokul bitirmiş kız ve kadın öğrenciler alınmaya başlamıştır.

        Bu dönemde ebelik mesleğinin toplumca benimsenmesi  ve ebe okullarına isteğin çok  olmasına karşın kamu hizmetlerinde görev alanların azlığı sorun olmayı sürdürdüğünden başka çözüm yolları aranmıştır. Bu amaçla, 1924’de İstanbul, Şişli Çocuk Hastanesi içinde, 50 kişilik bir “Ebe Öğrenci Yurdu” açılmış,iki yıl süren bir yatılı eğitim sonucunda okulu bitirenler bir zorunlu hizmet yükümlülüğü ile değişik illerin belediye ebeliği ve ebelik kapsamındaki diğer görevlere atanmışlardır.

        Öğretimi uzun yıllar sürdüren bu okul, 1969-1970 öğretim yılında, uygulamasına  geçilen, İstanbul Üniversitesi Ebe Okulu Yönetmeliği uyarınca öğrenim süresi 4 yıl olarak belirlemiş ve ortaokul yada kız enstitüsünü bitirmiş, 15-25 yaşındaki kız öğrencilerin gündüzlü ve yatılı olarak alındığı, Sağlık Lisesi durumuna getirilmiştir.

        Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının ortaokula dayalı ilk ebe okulu 1952’de Ankara Doğumevi’nde açılmış ancak,1956’da kapatılarak, öğrencileri Ankara Cebeci, Hemşire-Laborant Okul’una taşınmıştır.Daha sonra 1959’da Ankara Doğumevi Ebe Okulu yeniden öğretime başlamıştır.

         Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı 1946 yılından beri değişik illerde açmaya başladığı ortaokula dayalı hemşire-ebe-laborant okullarında da ebe yetiştirme çabalarını sürdürmüştür.Bu girişimlere ek olarak 1961’de İstanbul-Zeynep Kamil,1946’da Gaziantep,1946 Isparta’da yalnız ebe yetiştirme amacı ile sağlık kolejleri de açılmıştır.

        Ebe gereksinmesinin köylerde daha fazla olduğu gerekçesi ile Milli Eğitim Bakanlığı Köy Enstitüleri’nde bir ebelik dalı oluşturulmuş, ancak bu enstitülerin daha sonra kapatılmaları ile bu ebelik eğitimi de son bulmuştur.

        Köy ebe Okulları uygulamasına 1978 yılında son verilmiştir.Ebelerin Sağlık Meslek Liseleri Ebelik Bölümlerini bitirmeleri koşulu getirilmiştir.1986-87 ders yılında SSB Liseyi bitiren kızların alındığı bir yıllık ebelik kursları açmıştır.

        Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı,1975 yıllarında ebe ve hemşire okullarını birleştirmiş ve “ebe-hemşire” yetiştirme kararını almıştır.

        Ebe hemşire eğitiminden kısa sürede iki yıllık uygulamadan sonra vazgeçilmiş ve yeniden ebe hemşire ayrılmıştır.

        1978-1979 öğretim yılı sonunda çıkarılan “Sağlık Meslek Liseleri Yönetmeliği” ile Sağlık kolejleri “Sağlık Meslek Lisesine” dönüştürülmüştür Artan öğrenci talebi nedeniyle sağlık okullarının tümü Sağlık Meslek Lisesi haline getirilmiştir. Bu okullara ortaokul mezunları alınmıştır.

1985-1986 eğitim ve öğretim yılında okullara ek olarak Sağlık Hizmetleri meslek Yüksek Okulları bünyesinde Ebelik programları açılmıştır.Lise mezunu yada Meslek Lisesi mezunu kızların ÖSS sonucuna göre alındığı önlisans ebelik programından mezun olan öğrencilere,Ön lisans Diploması ve Sağlık (ebe;) unvanı verilmektedir.

1986-1987 döneminde Sağlık Bakanlığı,Liseyi bitiren kızların alındığı 1 yıllık ebelik kursları açmıştır.Ancak kısa süre sonra  bu kurslar kapatılmıştır.1992 yılında sağlık Meslek Liseleri mezunu ebelere Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi bünyesinde,Sağlık Personeli Önlisans Ebelik eğitimi de başlatılmıştır. Ayrıca 10 eylül 1992 tarihinde Sağlık Bakanlığı ile YÖK başkanlığı arasında Sağlık Meslek Lisesi binaları içinde Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulları açılmasına ilişkin bir protokol imzalanmıştır. Bu protokole göre binalarında Sağlık Hizmetleri M.Y.O açılan Sağlık Meslek Liselerine bu tarihten itibaren Bakanlıkça öğrenci alınmayacak ve böylece Meslek liseleri 3 yıl sonunda tasfiye edilecektir. Bu protokol doğrultusunda çok sayıda Sağlık meslek liselerinde Sağlık Hizmetleri Meslek yüksek Okulları ebelik ve hemşirelik programları açılmıştır.

 Sağlık hizmetleri verimli olarak yürütülmesinde ihtiyaç duyulan ebe,hemşire ve sağlık memurlarının yüksek öğretim sistemi ile uluslar arası normlara uygun olarak  yetiştirilmesini gerçekleştirmek üzere Sağlık Bakanlığı ve YÖK. Arasında bir protokol imzalanmıştır.

  Bakanlar kurulu’nun 10 ekim 1996 tarih 96/8655 sayılı kararı ile bu karara ekli listede yer alan üniversitelere bağlı olarak Sağlık yüksek Okulları kurulması kararlaştırılmış ve karar 2 kasım 1996 tarih 22805 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

  Bu doğrultuda 1997-1998 eğitim ve öğretim yılında Sağlık Yüksek Okulları kurularak bu okullar bünyesinde  EBELİK LİSANS EĞİTİMİNE başlanmıştır.